Plurilingüísmo por Pilar Sagasta y Nagore Ipiña

Pilar Sagasta y Nagore Ipina, Doctoras de Mondragon Unibersitatea, han compartido en Goienagusi sus conocimientos sobre el Plurilingüísmo en sus Contexto Social y Educativo. Han dividido su charla en 5 temas: Contexto inicial, Evolución del conocimiento y uso del euskera, Discursos en la sociedad actual con respecto al euskera, Competencia plurilingüe, Su desarrollo en la escuela y, finalmente plantear algunos retos. Pilar ha comentado que en Euskalherria se han dado dos hitos importantes: el Estatuto de Autonomía del País Vasco en 1980 y la Ley de normalización del uso del euskera. Continua con la presentación del estudio sobre la evolución sociolingüística del euskara,  en el que se detalla la competencia lingüística en el territorio euskaldun y la de la Comunidad, las diferencias en los territorios históricos, la evolución en los últimos 25 años, la evolución de hablantes euskaldunes por tramos de edad en los últimos 25 años, la facilidad que tienen estos euskaldunes para comunicarse en euskera y en castellano y su evolución en los últimos 25 años; si la lengua se transmite en la familia en los diferentes territorios históricos, el uso del euskera en todo el territorio de la lengua vasca, el uso del euskera en diferentes ámbitos en la CAV la elección del modelo lingüístico de escolarización en la CAV, la evolución comparativa de las actitudes, conocimiento y uso de la lengua vasca un análisis de los discursos básicos sobre el euskera, los elementos claves para la revitalización de una lengua: el amparo legal, el estatus oficial de la lengua Política y la planificación lingüística con recursos suficientes, la adhesión de la ciudadanía, ... son decisivos. A continuación, explica qué se entiende por competencia plurilingüe, cómo se desarrolla la competencia plurilingüe, de qué depende; repasa conceptos como el desarrollo de la competencia plurilingüe en la escuela, el nuevo paradigma: Translanguaging y su influencia del nivel de bilingüismo en comunidades bilingües. Responde a cómo se configura la competencia plurilingüe en la familia, el modelo de escuela, su uso en los diferentes ámbitos: hábitos de lectura, uso de los medios de comunicación y redes sociales. Hace un repaso de los contextos de lenguas minoritarias en Europa. Se pregunta qué tipo de competencia plurilingüe queremos para nuestro alumnado, qué características tiene nuestro contexto, ... Para Pilar las lenguas minoritarias como el euskera necesitan espacios para respirar y así crecer. Para terminar, lanza unos retos: gestionar la competencia plurilingüe del alumnado de manera integral, trabajar las actitudes de manera sistemática desde el currículum, reflexionar sobre el uso de las lenguas, fomentar un aprendizaje dialógico que promueva el uso de la lengua, y crear contextos de aprendizaje diversos y significativo. Descargar material de la Presentación, de la Encuesta Sociolingüística, del "Euskeraren Bilakaera Soziolinguistikoa"

Crédito foto: web Zumaiako Maria eta Jose Ikastetxea

Enlaces: web Soziolinguistika Argitalpena, Encuestas Sociolingüísticas, Familia y PlurilingÜísmo, El plurilingüísmo en la universidad -Euskonews-, Perfil Pilar Sagasta , Perfil Nagore Ipiña

Hezkuntza Arrasaten historian zehar

Joan zen abenduaren 2an, Jose Mari Velez de Mendizabalek Kulturate aretoan “Hezkuntza Arrasaten” izenburupean hitzaldia interesgarria eman zuen.Bertan eta bi orduko iraupenenarekin, hezkuntzaren gorabeherak eta ezaugarriak azaldu zituen. Azpimarratu zuen nola hezkuntzan egindako inbertsioa inoiz egindako garrantzitsuena eta onena izan den. Hitzaldiari erdi aroko garaiarekin hasiera eman zion. Herriko gizon ospetsuak Juan de Garibay -Erregearen idazkaria- eta bere familiako Juan de Araozek teologiako ikasketetan egiteko modua ipini zuten Arrasaten. Ikasketak Frantziskotarren eskutik zabalduko ziren eta Oñatiko Unibertsitatera joateko balio izango zuten. Baita ere Pedro de Marquinak Cuencako kalonjeak euskaraz dotrina erakusteko ekimena azaldu zuen baina ez zer aurrera eraman. Ikasketak ikasle dirudunak bakarrik egiten zituzten besteak heziketa profesionalera bideratzen zirelarik. Hauen irakasleak: forjan edo aroztegiko artisauak ... izaten ziren. Kontuan eduki behar da garai hartan udaletxearentzako zelako garrantzi eskasa zuen hezkuntzak. Geroago derrigorrezkoa bihurtu zen eta udaltzaina zen eskolara joaten ez ziren haurren kontrola zuena. XX. mendean hezkuntzak garrantzi haundia hartzen du Pedro Viteri, Felix Arano eta Teresa Garciaren maisu- maistren eskutik. Beraiek izan ziren gaurko eguneko hezkuntza martxan jarri zutenak eta honekin batera garapen sozial eta ekonomikoa lortzeko lehen urratsak ipini zituztenak. Baita ere ezin ahazteko Arrasateko hezkuntzan parte hartu zuten erlijiosoen ordenak: Mercedariak, La Asunción (cucarachas) eta San Viatorko fraileak. Gerra ondoren 1938an, aprendiz-aien eskola sortu zen baina hau bakarrik Union Cerrajerako langileen semeentzako zen. 1943ean, Arrasateko lanbide heziketarako 1. Eskola jaiotzen da. Nahiz eta Union Cerrajerakoakin bat egitea proposatu, ez zen lortu. Sortu berri den eskola hau aurrerantzean sortuko den Mondragon Unibertsitatearen hazia eta hasiera izango da. Emakumearen eta euskararen presentziari buruz ere aipamena egiten du. Hitzaldia oso interesgarria izan zen eta entzule ugari egon ziren.

Enlazeak: Arrasate, Juan de Garibay, Juan de Araoz, Pedro de Marquina, Universidad de Oñate, Pedro de Viteri, Félix Arano eta Teresa Garcia, Unión Cerrajera, José Mari Arizmendiarrieta, Mondragon Unibersitatea

Arrasateko historia irudi bidez

Gaur, Jose Mari Velez de Medizabalek “Arrasateko historia irudi bidez”, hitzaldian oso aurkezpen berezia egin du; Arrasateko historia zirriborratzeko bertako lau parkeak ardatz hartuta (Santa Barbara, San Kristobal, Etxezarreta eta Solaan) eta beraien irudiak erabilliz Arrasateko historia eta mila kontu modu entretenigarri batean azaldu ditu. Bukatzeko herriko lau pertsona ospetsuak merezi izan dute aipamena: Justo Uribarrena Arteaga, Alkatea eta Arrasate-ren garapen urbanistikoko bultzatzailea; Joxe Manuel Arriola “Dongi”, Debatarra eta alkatearen konfiantzazko pertsona, Mondragoiko Kalezaiñ ospetsua eta bertsolaria; Kontxi Legarretxe, abadiñotarra Arrasaten ezkondutako eta “Dongi”ri gaitz-izena ipini ziona, eta, azkenik Pedro Legarrigartu, Arrasaten jaiotako lehenengo pilotari profesionala.

 Argazkiaren kreditoa: Jose M. Bergaretxe

Enlazeak: PedroLegarrigartu, Joxe Manuel Arriola “Dongi”, Jose Maria Uranga, Justo Uribarrena

“Euskalerriko lehen-gizona”: 80 urte

Bitxia gerta daiteke, baina azaldu behar dut Jose Migel Barandiaran zenaren “Euskalerriko leen-gizona” liburuaren lehen edizioa, e-book horietako batean berrirakurtzen ari naizela. Oraingo honetan, beraz, teknologia aurreratuarekin ari naiz 1934ko Barandiaranen idazkian barrena eta, aitortu behar dut, iragan irakurraldietan  antzeman ez  ditudan xehetasun  eta  baieztapen  interesgarriak aurkitu dizkiodala ataundarrari. Ez, jakina, euskarri elektronikoa erabiltzeagatik baizik eta soseguago  irakurri  dudalako, Barandiaranek adierazitakoa hausnartzen banenbil bezala. Jose Migel Barandiaranek bete-betean ihardun zuen 1931-36 urteetan, “Euskal Pizkundea” deitu zen mugimendu hartan. Eta Gasteizko Apaiztegitik egundoko indarrarekin irradiatu zuen euskal gogoa, ihardunean disgustu ugari iritsi bazitzaizkion ere. Manuel Lekuonarekin batera Barandiaranek garbi asko azaldu zuen, Euskal Herria izango bazen gure kulturaren parametroak goi mailan jarri behar zirela. Barandiaran eta Lekuona bezala, ehunka gazte iritsi ziren Gasteizera XX.eko lehen urteetan, eliza-ikasketak burutzeko asmoz. Ez da samurra ideia zehatza egitea, XX. mendeko lehen heren luzean Apaiztegiak euskal kulturarentzat adierazi zuenaz. Seguruenik, ez da izango euskal historian, Euskal Herriko Unibertsitatea sortu aurretik, euskal  kulturarentzat Gasteizko Apaiztegiak bezainbeste fruitu eder eman duen goi- mailako hezkuntza zentrorik. Hogeita hamaseiko gerrak dena hankaz gora jarri zuen eta Euskal Pizkundearen jario aberatsa bat-batean idortu eta zulo ilunera erori zen euskal kultura hamarkada luzez. Baina mugimenduak iraun zuen bitartean emaitza polita gertatu zen eta esan daiteke edozein herrik bere biziraupenerako ezarri beharreko oinarria eraikitzen ari zela. Hori bai, sakrifizio handiarekin … baina ilusio handiagoarekin. Gasteizko Apaiztegian euskal ikerketak tokia hartu zuen Barandiaranen bizitzan. Eta berari zor zaio, nolabait esatearren, euskal kontzientziaren hedapen kulturala, bai arabar eliza-zentro hartan baita handik kanporako hedapenean ere. On Jose Migel izango da XX mendearen lehen hereneko argi dorrea, eta Arabatik Euskal Herri osora urte haietan irradiatuko den kultura- suaren piztailerik handiena. Mugimendu horretan kokatu behar dugu. Barandiaranen “Euskalerriko leen-gizona”. Donostiako “Euskaltzaleak” elkartearen ardurapean, Bernardo Estornes Lasaren Beñat Idaztiak argitaldariak publikatu zuen liburua, 1934an, eta Barandiaranenarekin inauguratzen zen “Egia Sorta” zeritzan saila. Liburuak berebiziko arrakasta izan zuen, euskaraz egindako zientzia liburuak urriak baitziren garai hartan. Barandiaranek etnografia eta arkeologiaren bidez saiatu zen, euskal lehen gizakiei buruz ordura arte jakiten zena euskaraz azaltzen. Liburuak bibliografiaren berri ere ematen du, hain zuzen ere “eusko edestiaurreko gaia darabilkiten idaztiak” luzexka batean. Liburua 4´5 errealetan jarri zen salgai.Zenbait argitalpen izan ditu ehun urte hauetan “Euskalerriko leen-gizona” liburuak, eta duela laurogei urte ere argitaratu zen baita Barandiaranen “El hombre primitivo en el País Vasco”, aurrekoaren gaztelerazko bertsioa, alegia.

Kreditoak: Textua eta argazkia Jose Mari Velez de Mendizabal

Enlazeak: Jose Mari Velez de Mendizabal, Joxe Migel Barandiaran, Eusko-ikaskuntza,

Jose Migel Barandiaran eta Arrasate

Jose Migel Barandiaranek 1.956an ekin zien modu metodologikoan Leze Txikiko indusketei, 1.928 eta 1.934ko bisiten ostean, Eta 1.968ra arte iraun zuen ataundarrak Euskal Herriko arkeologian argi bereziz azaltzen den harpearen ikerketa zuzenean. Leze Txiki oso emaitza esanguratsuak eman ditu eta Barandiaran izan zen arkeologiaren garaio kontzepturik aurrerakoienak aplikatu zituena.

Barandiaranek talde lana bultzatzen eta lehen kanpainatik zientzia-talde zabaldu zuen. Horretaz gain, indusketako lan gogorrean herritar askok lagundu zioten Ataungo jakintsuari.

Argazkian, 1.956koa, arrasatear laguntzaile batzuek inguratzen dute Barandiaran. Besteak beste, Jesus Letona, Joxe Letona, Tomas Zabarte eta Felipe Leibar ikus ditzakezue taldean. Hiru horien lana oso inportantea izan zen On Jose Migelentzat

Kreditoak: Textua eta argazkia Jose Mari Velez de Mendizabal

Enlazeak: Jose Mari Velez de Mendizabal, Joxe Migel Barandiaran,

Jose Migel Barandiaran, Euskal gogoa

Titulu horrekin emango du Josemari Velez de Mendizabalek hitzaldi bat Arrasateko Kulturateren Areto Nagusian, abenduaren 3an, goizeko 10etan hasita. Hitzaldia Goienagusi Elkarteak antolatu du baina sarrera irekia da gaiaz interesatuta dauden guztientzat. Euskaraz arituko da.

Jose Migel Barandiaren Fundazioko lehendakari denak bi zatitan banatuko du bere ekarpena. Lehenean, Barandiaranen biografia izango du hizpide eta ikuspegi orokorra eskainiko du. Abade, arkeologo, etnologo, euskaltzale eta, batez ere, humanista izan zen On Jose Migel, eta Atauneko jakintsuaren obra arlo horietatik aztertu behar da, zientzia gizon erraldoi horren garrantzia ulertzeko.

Bigarren orduan, Barandiaran eta Arrasate gai espezifikoari helduko dio Velez de Mendizabalek. Leze Txikiko indusketetan 1956-68 bitartean aritu zen ataundarra eta arrasatear herriarekin harreman zuzen eta estua izan zuen.